ऐतिहासिक वारसा, निसर्गसौंदर्य आणि विकासाची सांगड घालणारे सोनवडे तर्फ हवेली!

१९४१ पासून ग्रामविकासाची वाटचाल; ९ वाड्या, ९३६ लोकसंख्या आणि सामाजिक एकोप्याची परंपरा

सिंधुदुर्ग : कोकणच्या निसर्गरम्य परिसरात वसलेले कुडाळ तालुक्यातील सोनवडे तर्फ हवेली हे गाव ऐतिहासिक वारसा, धार्मिक परंपरा, कृषिसंस्कृती आणि सामाजिक एकोप्यासाठी ओळखले जाते. हिरव्यागार निसर्गाने नटलेले, कर्ली नदीच्या परिसरातील सौंदर्याने समृद्ध असलेले हे गाव परंपरेचा वारसा जपत विकासाच्या दिशेने वाटचाल करीत आहे. गावातील ग्रामपंचायतीची स्थापना १ एप्रिल १९४१ रोजी झाली असून, ग्रामविकासाच्या दृष्टीने या ग्रामपंचायतीचा मोठा ऐतिहासिक प्रवास आहे.
सोनवडे तर्फ हवेली हे गाव कुडाळ तालुक्याच्या मुख्यालयापासून सुमारे १२ किलोमीटर, तर जिल्हा मुख्यालयापासून सुमारे ३५ किलोमीटर अंतरावर आहे. गावाचा पिनकोड ४१६५२० असून, गावामध्ये एकूण नऊ वाड्यांचा समावेश आहे. उपलब्ध गावविषयक माहितीनुसार गावाची एकूण लोकसंख्या ९३६ असून, एकूण २६५ कुटुंबे येथे वास्तव्यास आहेत. गावात ४६८ पुरुष आणि ४६८ महिला अशी समान लोकसंख्या आहे. गावातील ८१७ मतदार लोकशाही प्रक्रियेत आपला सहभाग नोंदवतात.
१९४१ पासून ग्रामपंचायतीची ऐतिहासिक वाटचाल
सोनवडे तर्फ हवेली ग्रामपंचायतीची स्थापना १ एप्रिल १९४१ रोजी झाली. ग्रामीण भागातील स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या माध्यमातून गावाच्या मूलभूत गरजा पूर्ण करणे, नागरिकांना शासकीय योजनांचा लाभ मिळवून देणे आणि गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्न करणे ही ग्रामपंचायतीची प्रमुख भूमिका आहे. सध्याच्या ग्रामपंचायतीच्या नेतृत्वाची जबाबदारी सरपंच सौ. नाजुका महेश सावंत सांभाळत आहेत, तर उपसरपंचपदी सौ. योगिता यशवंत धुरी कार्यरत आहेत. ग्रामपंचायत अधिकारी म्हणून श्रीमती सविता विष्णू आडेलकर कामकाज पाहत आहेत. ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून गावातील विविध विकासकामे, प्रशासकीय कामकाज आणि नागरिकांना आवश्यक सेवा पुरविण्याचे काम केले जाते.
धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा समृद्ध वारसा
सोनवडे तर्फ हवेली गावाला धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा समृद्ध वारसा लाभला आहे. गावाच्या परिसरातील ‘सोनवडे जुवा’ हे कर्ली नदीवरील प्रसिद्ध ठिकाण आहे. नदीच्या विस्तीर्ण पात्रामुळे आणि निसर्गरम्य परिसरामुळे हे ठिकाण पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेते. गावातील ग्रामदैवत श्री देव लिंगेश्वर मंदिर नदीकिनारी वसलेले आहे. याशिवाय श्री सिद्ध अंबा भवानी माता मंदिर, आर्यादुर्गा देवी मंदिर, सातेरी मंदिर, ब्राह्मण देव मंदिर, गंगाबाई देवी मंदिर आणि माऊली मंदिर अशी विविध धार्मिक स्थळे गावाच्या सांस्कृतिक परंपरेची साक्ष देतात.सोनवडे गावाचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे श्री संस्थान गौडाचार्य यांचा पुरातन मठ. या मठाला ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्व असल्याचे सांगितले जाते. गणेश चतुर्थी, दसरा, दिवाळी यांसारखे सण ग्रामस्थ एकोप्याने आणि उत्साहाने साजरे करतात. धार्मिक उत्सवांच्या निमित्ताने गावातील नागरिक एकत्र येतात. त्यामुळे गावातील सामाजिक सलोखा, बंधुभाव आणि एकजुटीची परंपरा अधिक दृढ होत आहे.कर्ली नदीचा परिसर आणि सोनवडे धबधबा यामुळे गावाच्या निसर्गसौंदर्यात भर पडते. हिरवाईने नटलेला परिसर, डोंगररांगा आणि निसर्गरम्य वातावरण हे गावाचे विशेष आकर्षण आहे.
शेती आणि नैसर्गिक साधनसंपत्ती
सोनवडे तर्फ हवेली हे कृषिसंस्कृतीशी नाते जपणारे गाव आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ १,२५५.०९ हेक्टर असून, त्यापैकी १७६.९९ हेक्टर क्षेत्र लागवडीयोग्य आहे. गावात ३७.१७ हेक्टर वनक्षेत्र आहे. शेती, निसर्ग आणि ग्रामीण जीवनशैली यांचा सुंदर संगम येथे पाहायला मिळतो. गावातील सार्वजनिक सुविधांमध्ये आठ सार्वजनिक विहिरींचा समावेश आहे. या जलस्रोतांचे योग्य व्यवस्थापन आणि संवर्धन ग्रामीण जीवनासाठी महत्त्वाचे आहे.
शिक्षण आणि अंगणवाडी सुविधा
गावाच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळांचे योगदान महत्त्वपूर्ण आहे. गावात दोन जिल्हा परिषद शाळा आणि दोन अंगणवाड्या कार्यरत आहेत. शाळेने आपला ऐतिहासिक शतक महोत्सव (१०० वर्षे) साजरा केला. बालकांच्या प्राथमिक शिक्षणाबरोबरच त्यांच्या पोषण, आरोग्य आणि सर्वांगीण विकासासाठी अंगणवाडी सेवांद्वारे प्रयत्न केले जातात.शिक्षणाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील पुढील पिढी सक्षम व्हावी, यासाठी शिक्षक, अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस आपापली जबाबदारी पार पाडत आहेत.
सोनवडे-वराड कर्ली नदी पूल
कुडाळ तालुक्यातील सोनवडे-वराड पुलाचे लोकार्पण १ फेब्रुवारी २०२५ रोजी झाल्याची नोंद आहे. हा पूल कर्ली नदीवर असून कुडाळ-मालवण परिसरातील संपर्कासाठी महत्त्वाचा आहे. . पूर्वी नदी ओलांडण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या अडचणी कमी होऊन नागरिक, विद्यार्थी, शेतकरी आणि वाहनचालकांना वाहतुकीची सोय उपलब्ध झाली आहे. नदीमुळे गावातील शेती, बागायती आणि स्थानिक जीवनशैलीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. मात्र, पावसाळ्यात पुराचा धोका आणि नदीपात्रातील अतिरिक्त वाळू उपसा यांसारख्या समस्या गावासमोर आहेत.
ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून नागरिकांना विविध सेवा
ग्रामपंचायत ही ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी स्थानिक प्रशासनाची महत्त्वाची यंत्रणा आहे. सोनवडे तर्फ हवेली ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून नागरिकांना जन्म-मृत्यू नोंदणी, विवाह नोंदणी यांसारख्या महत्त्वाच्या सेवा उपलब्ध करून दिल्या जातात.
जन्म प्रमाणपत्र : नवजात बालकाच्या जन्माची नोंदणी करून जन्म प्रमाणपत्र देण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. यासाठी रुग्णालयाचे जन्मनोंद प्रमाणपत्र, आई-वडिलांचे ओळखपत्र आणि आवश्यक अर्ज सादर करावा लागतो. दिलेल्या माहितीनुसार या सेवेसाठी सात दिवसांचा कालावधी आहे.
मृत्यू दाखला : मृत्यूची अधिकृत नोंदणी करून प्रमाणपत्र देण्याची सुविधा ग्रामपंचायतीमार्फत उपलब्ध आहे. यासाठी कुटुंबीयांचे ओळखपत्र, डॉक्टरांचे प्रमाणपत्र आणि आवश्यक नमुन्यातील अर्ज सादर करावा लागतो.
विवाह नोंदणी : विवाहाची कायदेशीर नोंदणी करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे, छायाचित्रे, जन्मदाखला आणि साक्षीदारांची माहिती सादर करून अर्ज करता येतो.
याशिवाय ग्रामपंचायतीमार्फत पाणीपुरवठा योजनांचे व्यवस्थापन, सार्वजनिक स्वच्छता, गटार व नाल्यांची देखभाल, रस्ते आणि सार्वजनिक मालमत्तांची दुरुस्ती, विविध शासकीय योजनांची अंमलबजावणी, घरपट्टी व पाणीपट्टी संकलन अशा विविध जबाबदाऱ्या पार पाडल्या जातात.
प्रधानमंत्री आवास योजना आणि महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना यांसारख्या योजनांच्या माध्यमातून पात्र नागरिकांना लाभ मिळवून देण्यासाठीही ग्रामपंचायत कार्यरत असते.
ग्रामपंचायतीचे पदाधिकारी आणि सहकारी
सरपंच : सौ. नाजुका महेश सावंत
उपसरपंच :सौ. योगिता यशवंत धुरी
ग्रामपंचायत अधिकारी : सविता विष्णू आडेलकर
ग्रामपंचायत सदस्य :
सविता धुरी, तारीका धुरी, मानसी जावकर, संदेश बळी, अरविंद शिरोडकर, हेमंत सोनवडेकर
शासकीय व इतर कर्मचारी
गावातील विविध शासकीय आणि सामाजिक उपक्रमांच्या अंमलबजावणीत पुढील कर्मचारी व पदाधिकारी योगदान देत आहेत.
मुख्याध्यापक : अंजली पुजारे
मुख्याध्यापक : भोगटे
अंगणवाडी सेविका : विनिता सोनवडेकर
अंगणवाडी सेविका : रसिका टेमकर
अंगणवाडी मदतनीस : प्रमिला वाईरकर
अंगणवाडी मदतनीस : अंकिता बळी
कृषी सहाय्यक : प्रियांका पाटील
ग्राम महसूल अधिकारी : ओमकार केसरकर
तंटामुक्ती अध्यक्ष : शिवाजी धुरी
पोलीस पाटील : स्वप्निल परब
आपले सरकार केंद्र चालक : अक्षय धुरी
आशा सेविका : दीपिका सोनवडेकर
सीआरपी (CRP) : सलोनी मेस्त्री
ग्राम रोजगार सेवक : प्रथमेश वाईरकर
सोनवडे तर्फ हवेली ग्रामपंचायत : महत्त्वाची माहिती
ग्रामपंचायत स्थापना : १ एप्रिल १९४१
एकूण लोकसंख्या : ९३६
एकूण कुटुंबे : २६५
पुरुष लोकसंख्या : ४६८
महिला लोकसंख्या : ४६८
मतदार संख्या : ८१७
एकूण क्षेत्रफळ : १,२५५.०९ हेक्टर
लागवडीयोग्य क्षेत्र : १७६.९९ हेक्टर
वनक्षेत्र : ३७.१७ हेक्टर
अंगणवाड्या : २
जिल्हा परिषद शाळा : २
सार्वजनिक मंदिरे : २ (उपलब्ध आकडेवारीनुसार)
सार्वजनिक विहिरी : ८
ग्रामपंचायत कार्यालयाशी संपर्क
ग्रामपंचायत सोनवडे तर्फ हवेली
गाव : सोनवडे तर्फ हवेली
तालुका : कुडाळ
जिल्हा : सिंधुदुर्ग
पिनकोड : ४१६५२०
संपर्क क्रमांक : ९४२०२६३६४४
ई-मेल :sonvadethaveli1995@gmail.com
mailto:sonvadethaveli1995@gmail.com
कार्यालयीन वेळ :
सोमवार ते शुक्रवार : सकाळी १० ते सायंकाळी ६
शनिवार व रविवार : कार्यालय बंद
परंपरेचा अभिमान, विकासाची नवी दिशा!
ऐतिहासिक परंपरा, धार्मिक श्रद्धा, निसर्गसंपन्न परिसर, कृषिसंस्कृती आणि सामाजिक एकोपा ही सोनवडे तर्फ हवेली गावाची खरी ओळख आहे. ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून मूलभूत सुविधा अधिक सक्षम करणे, शैक्षणिक प्रगतीला चालना देणे, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे संवर्धन करणे आणि शासकीय योजनांचा लाभ प्रत्येक पात्र नागरिकापर्यंत पोहोचवणे ही गावाच्या विकासाची महत्त्वाची दिशा आहे. गावातील ग्रामस्थ, लोकप्रतिनिधी, शासकीय कर्मचारी आणि विविध सामाजिक घटक यांच्या सामूहिक सहभागातून सोनवडे तर्फ हवेली गावाची विकासाची वाटचाल अधिक गतिमान होवो आणि या गावाची ऐतिहासिक, सांस्कृतिक व नैसर्गिक ओळख अधिक समृद्ध होवो, हीच अपेक्षा येथील ग्रामस्थ व्यक्त करतात.